PDA

Wersja pełna: : Elysium Brauerei - Szczecin


ART
02-10-2001, 15:10
pewnie tylko wy mozecie mi pomoc...
znalazlem w lesie stara butelke po piwie z takim smiesznym porcelanowym kapslem jak w polsce napoje gazowane w latach '70, butelka ma tloczenia "ELYSIUM STETTIN BRAUEREI". bardzo lubie znac historie przedmiotow ktore posiadam, dlatego pisze do was. jestem pewien, ze czytaja was wszyscy zbieracze piwnych pamiatek i ktos na pewno bedzie znal dokladniejsza historie browaru elysium. jesli mozecie, prosze o zamieszczenie tego listu na www.

Towarzysze! Pomożecie? :)

celt_birofil
02-10-2001, 15:16
ART, jak miło znów Cię czytać.
Adam Słodowy, zapytany tak przez Gierka odpowiedział...;)

Piwowar
02-10-2001, 17:36
Stettiner Brauerei A. G. "Elysium" zostal zalozony w 1871 roku i warzyl piwo do konca II Wojny Sw. Niemiecki adres to Turnerstr. 62/64. Nie mam planu miasta Szczecina, wiec nie wiem jak ulica nazywa sie dzisiaj. Mam gdzies pare pamiatek po tym browarze, ale w moim balaganie moze troche potrwac nim je wygrzebie na swiatlo dzienne. Jak cos znajde, to umieszcze na forum.

ART
02-10-2001, 17:49
jak otrzymam zdjęcie owej butelki albo skan patentu, to zamieszczę w galerii, Piwowar jak zwykle niczym niewyczerpana studnia informacji:)

masumi
03-10-2001, 00:29
Turnerstrasse w Szczecinie to obecnie ul. Jagiellońska. Obecnie pusty plac

Piwowar
06-10-2001, 20:58
Niestety nie znalazlem! Mialem bardzo ladne kopie etykiet browaru Elysium, ale prawdopodobnie zostaly pewnego pieknego dnia wyrzucone podczas robienia porzadkow.

ANDRO
20-10-2001, 01:22
Pisali o browarze Elysium w Pivarii.W przedostatnim numerze chyba.:)

ART
20-10-2001, 01:33
tak, wiem. chodzi ciągle o więcej informacji!

Kudłaty
20-10-2001, 01:37
Mocy przybywaj ( ale jestem naprany :D ). E Pivari chyba dostatecznie opoisali .

zora
25-10-2001, 17:06
Moje informacje o tym browarze :

Zalożony w1871, początkowo przy ulicy Wyzwolenia26-27
póżniej ul. Kadłubka39 /pozostawiono słodownię/
a od roku 1879 przy ul. Niemcewicza
Istniał do 1945.:stout:

zora
26-10-2001, 15:41
Może coś więcej o browarach w Szczecinie

Piwowar
26-10-2001, 20:44
Brauerei Weidmann założony w 1845 r. przy Pommersdorfersr.
Od 1865 r. nazywa się J. Borisch Bairische Brauerei A.G.
W 1920 r. łączy się z innym szczecińskim browarem (Wilhelm Conrad A. G. - browar, gorzelnia i fabryka drożdży.), nowa nazwa brzmi: Borisch- Brauerei- Conrad- Brennerei A. G.
Od 1928 r. Borisch brauerei A. G., a od 1945 roku Browar Państwowy.

zora
31-10-2001, 15:15
1.Stettiner Bergschloss Brauerei /1860?- 1945/
założony przez Alberta Ferd. Ruckfortha
w 1871 przekształcony w spółkę komandytową
ul. Niemsewicza 23-24

zora
31-10-2001, 15:19
2.Victoria Brauerei /od 1874/
Założony przez Wilhelma Wolffa /zlikwidowany przed 1942/
obecnie Szczec. Zakłady Spirytusowe,
ul.Jagiellońska

zora
31-10-2001, 15:28
3.Grunhof Bock- Brauerei/1873/
ul.Staszica
4. Johannisberg Brauerei
ul. Słowackiego
5.Brauerei Carolus
ul. Ofiar Oświęcimia
w 1942 Schultheiss Brauerei AG Niederlage
ul.Mosiężna15/Grabowe/
6.Gastwirte Vereinigung fur Brauereibetrieb EGmbH

Piwowar
22-11-2003, 23:00
Jedna ze starzych etykiet browaru Elysium.

Cooper
23-11-2003, 12:57
Kudłaty próbował coś napisać
Mocy przybywaj ( ale jestem naprany :D ). E Pivari chyba dostatecznie opoisali .

:stout: :stout: :stout: ??:D

Kałusz
23-11-2003, 14:46
ja też dorzucę obrazek - etykieta, która spoczywa u mnie i cieszy oko, bo jest ładna.

Stolp
09-01-2004, 14:09
Mały drobiazg z browaru Victoria

brzeczka
03-02-2004, 20:36
dot. Zora - przy ul. Niemcewicza znajdował się Elysium Brauerei, wtedy Elysiumstrasse zakończona pochodzącym z połowy XIX w ogródka Elysium, od którego wszystko wzięło nazwę, niedaleko była pijalnia piwa i kręgielnia Elysium (Grenzstrasse - ul. Staszica, czyli tam gdzie Browar i Gorzelnia Wilhelma Conrada)
Bergschlossbrauerei rodziny Rueckforth znajdował się przy Pommerensdorferstrasse 23/24 (czasami piszą 24) - niedaleko Bohrisch Brauerei (Pommerensdorferstrasse 16/19). Z czasem i tak wszystko w Szczecinie i na połowie Pomorza należało do Rueckforth Konzern - 35 firm z branży browarnianej i słodowej, gorzelnianej i spirytusowej oraz drożdżowej
Browar Elysium miał słodownię kilkaset m dalej - Zabelsdorferstrasse 13, dziś ul. Kadłubka - pocieszające jest to, że tu stoi Netto, gdzie sprzedają min. szczecińskie piwa (2).

brzeczka
26-07-2004, 20:27
wynurzenie ponowne:
piwowar strzelił byka za M. Friedrichem i podał adres Turnerstrasse, czyli adres Stettiner Viktoria-Brauerei,
browar Elysium powstał faktycznie 19.05.1871 r. jako S.A. z kapitałem założycielskim 3000 000 talarów. Pierwszym nabytkiem browaru była parcela przy Poelitzerstrasse 26/27 (później Zabelsdorferstrasse 39), na której znajdował się browar Hermanna Pachtera, który został pierwszym dyrektorem spółki. Następnie nabyto parcelę budowlaną przy Elysiumstrasse 13 (później 27), na której jak było wyżej znajdował się Teatr letni z lokalem ogrodowym Elysium. Teatr letni był wcześniej własnością kupca Weidmann` a, który w roku 1848 wybudował browar, wykupiony w 1861 przez Bohrischa (dziś Bosman), teatr zamknięto w 1906 r. Lokal ogrodowy użytkowano do 1914, po czym przekazano ją na lazaret, później warsztaty browaru.
Po ukończeniu nowego budynku browaru, budynek przy Zabelsdorferstrasse przebudowano na boisko słodowe.

brzeczka
26-07-2004, 20:43
jako ciekawostkę ostatnio wykopałem dywidendy jakie przynosiły akcje browaru Elysium w latach 1884-1904 (w%):
1884-2, 1885-4, 1886-5, 1887-6, 1888-6, 1889-3, 1890-1, 1891-3, 1892-4, 1893-5, 1894-6, 1895-7, 1896-10, 1897-11, 1898-11, 1899-11, 1900-12, 1901-12, 1902-12, 1903-12, 1904-12.
W analogicznym okresie Stettiner Bergschloss Brauerei Komandit Gesellschaft auf Aktien Rudolph Rueckforth wygenerował dywidendy: 10, 10, 11, 12, 14, 14, 14, 12, 12, 12, 12, 14, 15, 16 2/3, 16 2/3, 16 2/3, 16 2/3, 15, 15, 12, 12.
Natomiast Stettiner Victoria-Brauerei A.G. - od 1901 jako S.A. kolejno: 1901-4, 1902-4, 1903-4 1/2, 1904-6.
browar Bohrisch`a do grona spółek akcyjnych dołączył w 1914 r. - tyle wieści z parkietu.

Cooper
26-07-2004, 20:45
brzeczka napisał(a)
boisko słodowe.
Uczczenie pamięci po browarze na sportowo:D

brzeczka
26-07-2004, 21:04
Ja tam się spotkałem kilkakrotnie z nazwą boisko słodowe w przypadku przedwoinnych słodowni (parkiet też jest sportowy)
Jako ciekawostkę podrzucam spis sprzedawców i browarów szczecińskich z końca tysiącletniej rzeszy, tj. z lat 1936-1943:
BIERHANDLUNGEN UND NIEDERLAGEN:

1. Baumann Ernst, Biergrosshandlung, Albrechtstr. 6 ? ul. Cegielskiego
2. Beyer W., Bierverlag, Birkenallee 22b ? ul. Malczewskiego
3. Börner Willy, Landr?-Breithaupt Weissbierbrauerei A.G. Berlin ? patrz Schalow Paul?, zamk. 1937
4. Gollnow Paul, Biergrosshandlung + MWF, Artilleriestr. 5 ? ul. Limanowskiego
5. Hänisch Richard, Bierverlag, Petrihofstr. 13 ? ul.Niedziałkowskiego
6. Havenstein G. Bierverlag, Nemitzerstr. 21 ? ul. Niemierzyńska
7. Jagow Richard, Bierverlag, Stoltingstr. 7 ? ul. Królowej Jadwigi
8. Klein Pet., Biergrosshandlung + MWF, Pestalozzistr. 34 ? ul. Bolesława Śmaiłego
Generalvertr. der Fürstl. Brauerei Köstritz u. d. Ersten Wernesgrüner Akt. Brauerei
9. Knuth F. Bierverlag, Pölitz, Schützenstr. 40 ? Police, ul. ? zamknięty 1937
10. Kohlstock Louis Brauerei Landsberg a/Warthe Niederlage, Faklenwalderstr. 119 ? al. Wojska Polskiego, do roku 1936 nr posesji: 62, 1937-39: 116, 1940-41: 119, zamknięty 1941
11. Krahnstöver E. Biergrosshandlung, gr. Lastadie 24-28 ? ul. Energetyków, zamkniety 1937
12. Krämer Gustav, Inh. Emil Schneider, Biergrosshandlung + MWF, Alte Falkenwalderstr. 5 ? ul. Więckowskiego, od 1940: Deutschestr. 12 ? ul. Wielkopolska
13. Kummerow Franz, Biergrosshandlung + MWF, Kaiser-Wilhelmstr. 14 ? ul. Piłsudskiego
14. Laws P., Bierverlag, Frauenstr. 10 ? ul. Panieńska
15. Miller W., Bierverlag, Gotzlow, Lindenallee 7 ? ul. Lipowa, od 1941
16. Neubauer & Wilke G.m.b.H., Wolgasterstr. 49 ? ul. Warcisława I
Bavaria und St. Pauli Brauerei Hamburg Vertrieb Stettin ? od 1941; Berliner Kindl Brauerei A.G. Berlin Neuköln Vertrieb Stettin; Engelhardt Brauerei G.m.b.H. Berlin Niederlage Stettin ? do 1936; Pilsner Urquell Biervertrieb; Süddeutsche u. Dortmunder Biere

brzeczka
26-07-2004, 21:09
oczywiście strzeliłem byka przy kapitale założycielskim browaru Elysium - winno być 300 000 talarów, a nie 3 mln
c.d. spisu:
17. Opitz Paul, Biergroshandlung, Altdamm, Barnimstr. 7 ? Szczecin-Dąbie, ul. Glazurowa
18. Schalow Paul, Landr?-Brethaupt Weissbierbrauerei A.G. Berlin, patrz Börner?, zamknięty 1937
19. Schlüter Karl, ?Schlüter`s Torschänke?, Tanzdiele ?Refi?, Am Berliner Tor 8 (7-8) ? Pl. Zwycięstwa Weinhandlung und Grossdestillation, Biergrosshandlung, Elbinger Deutsch Pilsener
20. Schulte E. Bierverlag, Elysiumstr. 26 ? ul. Niemcewicza, zamknięty 1937
21. Schultheiss-Patzenhofer Brauerei A.G. Niederlage Stettin, Gie?ereistr. 15 ? ul. Firlika,
od 1939 jako Schultheiss Brauerei A.G., dawna siedziba Grabower Brauerei G.m.b.H.
22. Sydow Karl, Bierverlag, Schifferstr. 2 ? ul. Żeglarska (obecnie na terenie stoczni)
23. Westphal Paul, Bierverlag, Apfelallee 37 ? ul. Powstańców Wielkopolskich, od 1878

BRAUEREIEN:

1. Bohrisch Brauerei Aktiengesellschaft, Pommerensdorfenstr. 16 ? ul. Chmielewskiego (Pomorzany)
2. Stettiner Bergschloss Brauerei Aktiengesellschaft, Pommerensdorferstr. 23-24 ? ul. Chmielewskiego (Pomorzany)
3. Stettiner Brauerei-Akt. Ges. Elysium, Elysiumstr. 14 ? ul. Niemcewicza (Gruenhof - dziś Niebuszewo)

Jako ciekawostkę podam, że np w 1895 Stettiner Adressbuch wymienia 69 firm spod znaku Bierhandlungen und Niederlagen, 14 browarów, 4 firmy wytwarzające "kije" barowe, etykiety itp. przedmioty pomocnicze oraz 3 producentów lepiku do beczek (Bierpech Fabrikanten)

brzeczka
27-07-2004, 20:47
jako przeciwwagę dorzucę spis firm z roku 1858 i 1859
Stan na 1858 r.:
BIERHANDLUNGEN UND BIER-NIEDERLAGEN
1. Albrecht
2. Devantier C., Kfm. und Inhaber eines Hauptdepots inläand. u. ausländ. Biere, Frauenstr. 9, Comptoir Frauenstr. 51 ? kupiec i posiadacz głównego składu piw krajowych i zagranicznych, ul. Panieńska (działał do początku XX w)
3. Eysenhardt W., Kfm., Inhaber der Dresdner Waldschlo?-Bier-Niederlage, Breitestr. 48 ? kupiec i posiadacz składu browaru Waldschlo? w Dreźnie, ul. Wyszyńskiego
4. Mundt
5. Sauerherring H., Haupt-Depot auswärtiger Biere, Rosengarten 30, Heschäftstotal: Heiligegeiststra?e 6 ? ul. Podgórna, ul. Świętego Ducha
6. Spiedel
BRAUEREIEN
1. Eichstädt J., Schulzenstr. 27-29 ? ul. Sołtysia (1812-1894 potomkowie XVII-wiecznej rodziny piwowarów szczecińskich Bergmann` ów)
2. Hirselorn & Fischer, Hirselorn G., Braumeister, Kupfermühle, Zabelsdorfer Anht. 37; Fischer ? Brauereibesitzer ? Hirselorn G. ? mistrz browarniczy, ul. Kadłubka (Niebuszewo); Fischer ? właściciel browaru
3. Hoffmann L., Frauenstr. 13-14 ? ul. Panieńska
4. Kreich C. I., Kaufmann u. Brauereibesitzer, Rosengarten 63 ? kupiec i właściciel browaru, ul. Podgórna
5. Meyer F., Kaufmann, Besitzer der Grünhofbrauerei Klosterhof, gr. Oderstr. 8 ? kupiec, właściciel browaru Grünhofbrauerei Klosterhof, ul. Wielka Odrzańska
6. Weidemann F. Gust. Th., Kaufmann u. Brauereibesitzer, Pommerensd. Anl. 29 ? ul. Chmielewskiego (Pomorzany) - od 1848, od 1861 wykupiony przez Bohrisch` a, dziś Bosman

Stan na 1859:
BIERHANDLUNGEN UND NIEDERLAGEN
1. Albrecht
2. Arndt Carl, Haupt-Niederlage des echtes Nürnberger Bieres, Breitestrasse 39, Parteree ? ul. Wyszyńskiego (Luftdichten czyli szczecińska nazwa norymberskich piw browaru J.G. Reif` a jak pouczył mnie piwowar)
3. Bützow
4. Devantier C., Kfm. und Inhaber eines inländ. u. ausländ. Biere, Frauenstr. 9, Comptoir: Frauenstr. 51 ? kupiec i posiadacz głównego składu piw krajowych i zagranicznych, ul. Panieńska
5. Eyssenhardt W., Kfm., Inhaber der Dresdner Waldschlo?-Bier-Niederlage, Breitestr. 48 ? kupiec, posiadacz składu browaru Waldschlo? w Dreźnie, ul. Wyszyńskiego
6. Fiedler
7. Jeschin B., Bierverlags-Gesch., Krautm. 3, Geschäftstotal Bollw. 25 ? Rynek Warzywny, Nabrzeże Wieleckie
8. Malbranc J., Bier-Niederlage, gr. Oderstr. 12 ? skład piwa, ul. Wielka Odrzańska
9. Sauerherring H., Haupt-Depot auswärtiger Biere, Rosengarten 30, Geschäftstotal: Heiligegeiststra?e 6 ? ul. Podgórna, ul. Świętego Ducha
10. Stender J. G. P., Restauranteur, Bierdepot, Heumarktstra?e 1 ? restaurator, skła piwa, ul. Sienna

BRAUEREIEN
1. Eichstädt J., Schulzenstr. 27-29 ? ul. Sołtysia
2. Hirselorn & Fischer, Hirselorn G. ? Braumeister, Kupfermühle, Zabelsdorfer Anht. 37; Fischer ? Brauereibesitzer ? Hirselorn G. ? mistrz browarniczy, ul. Kadłubka; Fischer ? właściciel browaru
3. Hoffmann L., Frauenstr. 13-14 ? ul. Panieńska
4. Kreich C. I., Kaufmann u. Brauereibesitzer, Rosengarten 63 ? kupiec i właściciel browaru, ul. Podgórna
5. Meyer F., Kaufmann, Besitzer der Grünhofbrauerei Klosterhof, gr. Oderstr. 8 ? kupiec, właściciel browaru Grünhofbrauerei Klosterhof, ul. Wielka Odrzańska
6. Siebers, Königstr. 10 ? ul. Nad Wodą (Stare Miasto ? nie istnieje)
7. Weidemann F. Gust. Th., Kaufmann u. Brauereibesitzer ? Pommerensd. Anl. 29 ? kupiec i właściciel browaru, ul. Chmielewskiego (Pomorzany)
później mam lukę w danych, 01.07.1860 niejaki Carl Merckel otworzył skład Berliner Actien Brauerei

brzeczka
22-08-2004, 20:23
W 1920 browar Elysium przejął: Stadtbrauerei Albert Gellendien in Poelitz - w podszczecińskich Policach; Brauerei F. Hirsch in Gollnow-Goleniów. Oba browary zamknięto i utworzono tam składy Elysium, browar zdominował rynek goleniowski do tego stopnia, że w Goleniowie działał skład Elysium, firmowa knajpa Elysium, sklepy obwieszone były szyldami Elysium, z goleniowskiej prasy wszędzie wyłazi Elysium, a dziś na 10 butelek przywiezionych z goleniowskich i nowogardzkich wykopków albo strychów 9 to Elysium we wszelkich wzorach i kolorach
w roku 1930 browar wykupił działający od 1872 Friedlaender Brauhaus A.G. w Friedland in Mescherin (w połowie drogi między Anklam a Neubrandenburg, ok. 80 km na zachód od Szczecina), nowo przejęta firma działała pod nazwą Stettiner Brauerei A.G. "Elysium" Abteilung Friedlaender Brauhaus do roku 1935, później po zaprzestaniu warzenia zapewne pozostał sam skład szczecińskiego browaru

brzeczka
22-08-2004, 20:52
a oto Teatr Letni Elysium (z obrazu niejakiego Goltheila, rok 1850), od którego przyjął nazwę browar

brzeczka
23-08-2004, 19:53
produkcja browaru Elysium w latach 1910-1929 w HL:
1910 - 65 tys
1911 - 66 tys
1912 - 62,5 tys
1913 - 71 tys
1914 - 72 tys
1915 - 60 tys
1916 - 51,5 tys
1917 - 44 tys
1918 - 32 tys
1919 - 34 tys
1920 - 34,5 tys
1921 - 45 tys
1922 - 49,5 tys
1923 - 47,5 tys
1924 - 55 tys
1925 - 90 tys
1926 - 95 tys
1927 - 102 tys
1928 - 109,5 tys
1929 - 117 tys
na początku lat 40-tych browar produkował prawdopodobnie ok. 120 kilka tys hl piwa rocznie

brzeczka
24-08-2004, 00:38
wracając jeszcze raz do dywident uzyskiwanych z akcji pierwszej szczecińskiej browarniczej spółki akcyjnej (Bergschlossa nie liczę, bo była to spółka oparta na akcjach Ferdinanda Rueckfortha, ale komandytowa, czyli w razie plajty Rueckforth poszedłby w "skarpetkach"), browar w latach 1871-1883 nie przynosił zysku, dopiero w 1884 wypłacono dywidendy w wysokości 2%, później bywało różnie, aż do 12% w latach 1900-1908, później była sptopniowy spadek do 8% w 1910 i powrót do 12% w latach 1903-4, znowu spadek, 20% w 1918 (?), zrozumiały spadek i szczytowe dywidendy 30% w roku 1922 (!?!), po czym spadek na twarz do 0% w 1923 i znowu wzrost do 15% w 1929, dalszych danych nie znalazłem, ale nie odwiedziłem jeszcze biblioteki muzeum narodowego, wszystko przed nami

Piwowar
24-08-2004, 17:26
Produkcja Browaru Elysium:

1873 – 14 679 Tonnen
1874 – 23 146 Tonnen

Sprzedaż piwa:

1875 – 19 412 Tonnen
1876 – 23 796 Tonnen
1877 – 17 446 Tonnen
1878 – 20 415 Tonnen
1879 – 18 793 Tonnen
1881 – 18 500 Tonnen
1882 – 23 049 Tonnen

1 Tonne = 112 L

brzeczka
24-08-2004, 23:21
na Kolegę zawsze można liczyć, ale czy te tony nie były różne w różnych częściach kraju, gdzieś czytałem, że tona to 138 l, póxniewj wyczytałem, że tony były rożne i dopiero w którymśtam roku II połowy XIX w ustandaryzowano tonę...
dzisiaj widziałem pierwszy raz w życiu butelkę 0,5 l Elysium z podaniem pojemności na przedzie, ostatnio nabyłem butelkę Stettiner Bergschloss 0,5l i zobaczyłem 0,5 l Bohrischa - wszystkie są bez pierścieni oznaczających od początku lat 20-tych browary (1 pierścień na szyjce-Elysium; 2-Bergschloss; 3-Bohrisch) i tylko Bohrisch widziałem dotąd w wersji z i bez pierścieni
butelek 0,5 l ogólnie nie spotyka się na Pomorzu, tylko butelki z drugiego końca Niemiec (dortmund, Trier, Kulmbach, Bitburg) mają pojemność 0,5 l i więcem
w/w butelka Elysium czek na mnie za "jedyne " 100 zł

Piwowar
25-08-2004, 21:10
Tony rzeczywiście były różne i nawet historycy mają dziś z nimi problemy. Najdłużej zachowały się na Pomorzu i w Prusach Wschodnich. Moje dane są w Tonach po 112 litrów, nie znaczy to jednak że taką pojemność musiały mieć tony pomorskie. Zródła, z których dane pochodzą drukowane były w Bawarii.

Piwowar
25-08-2004, 22:43
Sprzedaż piwa browaru Elysium w latach 1896 – 1911

1896 – 50 537 hl
1897 – 57 422 hl
1898 – 59 374 hl
1900 – 60 434 hl
1901 – 63 213 hl
1902 – 58 716 hl
1903 – 58 316 hl
1904 – 60 615 hl
1905 – 63 804 hl
1906 – ok. 60 000 hl
1907 – ok. 60 000 hl
1908 – ok. 60 000 hl
1909 – ok. 75 000 hl
1910 – ok. 80 000 hl
1911 – ok. 80 000 hl

Od roku 1906 dane nie są dokładne, więc nie należy się dziwić, że nie pokrywają się z danymi Brzeczki, tym bardziej że sprzedaż nigdy nie jest równa produkcji. Dla przykładu, w roku 1874 uwarzono 23 146 beczek piwa, zapas z roku poprzedniego wynosił 2767 beczek, co daje ogólny zapas piwa 25 913 beczek, natomiast sprzedano w tym roku 19 413 beczek.

brzeczka
28-08-2004, 13:24
moje dane pochodzą z wykresu opracowanego przez browar Elysium, zamieszczonego w "Księdze Pamiątkowej Koncernu Rueckforth...", piszą dalej, że w/w produkcja 117 tys. hl bliska jest maksymalnej jaką można sprzedać na rynku
jak ciekawostkę marna kopia akcji z 01.10.1871 r. o nominale 200 talarów

Piwowar
05-09-2004, 00:49
Pierwsze dziesięciolecie browaru Elysium od roku 1871 do 1881

Na początek cytat kolegi Brzeczki, naszego specjalisty do spraw pomorskich, ponieważ chciałbym aby było naprawdę od początku:

„piwowar strzelił byka za M. Friedrichem i podał adres Turnerstrasse, czyli adres Stettiner Viktoria-Brauerei,
browar Elysium powstał faktycznie 19.05.1871 r. jako S.A. z kapitałem założycielskim 300 000 talarów. Pierwszym nabytkiem browaru była parcela przy Poelitzerstrasse 26/27 (później Zabelsdorferstrasse 39), na której znajdował się browar Hermanna Pachtera, który został pierwszym dyrektorem spółki. Następnie nabyto parcelę budowlaną przy Elysiumstrasse 13 (później 27), na której jak było wyżej znajdował się Teatr letni z lokalem ogrodowym Elysium. Teatr letni był wcześniej własnością kupca Weidmann` a, który w roku 1848 wybudował browar, wykupiony w 1861 przez Bohrischa (dziś Bosman), teatr zamknięto w 1906 r. Lokal ogrodowy użytkowano do 1914, po czym przekazano ją na lazaret, później warsztaty browaru.
Po ukończeniu nowego budynku browaru, budynek przy Zabelsdorferstrasse przebudowano na boisko słodowe.“

Pomysł założenia nowego browaru akcyjnego w Szczecinie nie zrodził się z dnia na dzień, lecz był efektem dokładnej analizy rynku piwowarskiego na Pomorzu. W 1871 roku browary pomorskie zapłaciły o 22 134 Talary, lub 22,5% więcej podatku piwnego niż w roku 1870. Była to mała rewolucja w prowincji pruskiej, która do tej pory pod względem konsumpcji piwa zajmowała miejsce trzecie od końca, przed Schleswig Holstein i Poznaniem. Tak gwałtowny wzrost konsumpcji można wytłumaczyć tylkocoraz większą popularnością piwa bawarskiego i to nie tylko u klas wyższych, lecz również u klasy robotniczej i ludności wiejskiej. Na początku lat siedemdziesiątych XIX wieku wzrosły zarobki najniższych warstw społecznych, dzięki czemu i one mogły sobie pozwolić na konsumpcję lepszego jakościowo i smaczniejszego piwa bawarskiego. Większy popyt pozwalał zwiększyć produkcję, budowa nowoczesnego browaru była więc w pewnym sensie wykorzystaniem luki w rynku piwowarskim, tym bardziej że większość browarów pomorskich zaliczała się w dalszym ciągu do zakładów małych i najmniejszych, produkujących piwa górnej fermentacji. Ponieważ konkurencja nie spała, Elysium nie był jedynym nowoczesnym browarem, który powstał w tym okresie na Pomorzu. Mimo to w Szczecinie pod względem sprzedaży piwa ustępował jedynie brawarowi „Bergschloss“. W 1875 roku udało się sprzedać około 19 000 beczek piwa, co prawda tylko połowę tyle co „Bergschloss“, ale prawie dwa razy tyle co browar Bohrisch.
Mimo rosnącej z roku na rok produkcji browar w pierwszych latach swego istnienia nie przynosił wielkich zysków. Bilans zysków i strat na rok budżetowy 1873/74 wykazał łącznie ze stratami z roku poprzedniego minus 23 069 Talarów. Nie można zapomnieć, że w tym okresie browar znajdował się ciągle jeszcze w budowie. Sytuacja w roku 1874/75 przedstawiała się już nieco lepiej. W tym okresie, w stosunku do roku poprzedniego, produkcję udało się zwiększyć o 57% (z 14 679 beczek na 23 146), a sprzedaż o 43% (z 13 515 beczek na 19 412) . W roku tym zakończono też budowę słodowni, która była tak duża, że od tej pory pokrywała całe zapotrzebowanie browaru i pozwalała dodatkowo na sprzedaż słodu.
Na szóstym zebraniu generalnym spółki, które odbyło się 12.12.1876 roku powiadomiono akcjonariuszy, że w minionym roku sprzedano 23 796 beczek piwa, co dało czysty zysk wysokości 94 807 Marek. Zysk ten przeznaczono częściowo na pokrycie strat z lat poprzednich (minus 42 369 Marek) oraz na spłaty kredytów (49 314 Marek), tak więc do podziału zostało 3 113 Marek. Kolejny rok był dla spółki mniej korzystny. Rok 1877 zakończono ze stratą 63 505 Marek. Ujemny bilans spowodowany był wysokimi cenami chmielu oraz niską sprzedażą piwa. Sprzedano zaledwie 17 000 beczek, czyli około 6 000 mniej niż w roku poprzednim. Kiepski bilans był powodem ożywionej dyskusji na zebraniu, które odbyło się w grudniu 1877 roku. Część zebranych twierdziła że głównym winowajcą jest mistrz piwowarski Franz Roth (który prawdopodobnie w 1887 lub 1888 roku został zwolniony). Ten znów twierdził, że wszystkiemu winien jest dyrektor Scheuerman, inni obwiniali przewodniczącego oraz radę nadzorczą. W końcu postanowiono powołać specjalną komisję złożoną z dwóch osób, która wraz z radą nadzorczą miała w przyszłości dbać o interesy spółki oraz rozpatrywać sprawy dotyczące ulepszeń i oszczędności. Efekty tej pracy były widoczne już w następnym roku. Dzięki modernizacji udało się zmniejszyć koszty produkcji jednej beczki piwa z 11,47 Marek w roku 1877 na 9,81 Marek w roku 1878. W ten sposób ujemny bilans z roku 1877 udało się zredukować na 53 830 Marek, a w roku 1879 na 40 287 Marek. W 1880 roku nowa dyrekcja spółki postanowiła zredukować kapitał akcyjny z 900 000 Marek na 450 000 Marek. Te 450 000 podzielono na 1 500 akcji po 300 Marek. W sierpniu 1881 roku doszło do zredukowania kapitału, dzięki czemu spółka uzyskała 450 000 Marek rezerwy.
c.d.n.

Autor:
Andrzej Urbanek
Euckenweg 19
90 471 Nürnberg
BRD
piwowar@browar.biz

grzeber
22-09-2004, 19:08
Do działu kolekcjonerstwo dodałem podstawkę z browaru Elysium :
http://www.browar.biz/kolekcjonerstwo.php?id=18215&s=

brzeczka
26-09-2004, 07:40
Kilka znaczących dla browaru postaci, kolejno:
Gustav Pauly - przewodniczący rady nadzorczej spólki w latach 1892-1914, członek rady przez 32 lata,
Carl Deppen - radca i naczelnik miasta, od 1896 rewident firmy, od 1905 członek rady nadzorczej, 1914-1921 - przewodniczący
Carl Diedrichs - do r 1912 dyrektor naczelny browaru
Joseph Nitsche - do r 1912 mistrz browarniczy, także w zarządzie spółki
Hans Stoffer - od 01.03.1908 dyr. działu handlowego spółki, od 01.03.1913 dyr naczelny browaru
Carl Mueller - od 1913 dyrektor firmy, wcześniej zajmował kierownicze stanowiska w innych browarach

brzeczka
13-10-2004, 19:42
etykieta, która wypłynęła w Szczecinie na początku lipca, a teraz stoi na allegro, dzięki uprzejmości sprzedającego otrzymałem publikowalnej jakości obrazek, etykieta pochodzi prawdopodobnie z lat 20-tych, kiedy to patron elysium był jeszcze Grekiem, a później przechrzcił się na Rzymianina

grzeber
16-01-2005, 14:34
Akcja browaru Elysium ze Szczacina z 1942 roku.
Obrazek pochodzi z aukcji internetowych.

TomX
16-01-2005, 15:40
Niewiele, a zawsze coś o browarze Elysium, i innych browarach w okolicach Szczecina mażna znaleźć tutaj. (http://www.naszepolice.republika.pl/browary_w_policach_i_szczecinie.htm)

Piwowar
16-01-2005, 17:18
Zajrzałem, ale znalazłem tam jedynie moje teksty odpisane z forum browaru w stosunku 1:1 w temacie Szczecin - Browary do 1945. Dla mnie nic nowego, a raczej stare i nieaktualne, ponieważ w międzyczasie przybyło mnóstwo nowych informacji.

brzeczka
27-02-2005, 09:31
Przed wojną browar posiadał przedstawicielstwa w:
Bernstein N/M - Pełczyce,
Dramburg - Drawsko Pom.,
Eggesin - obecnie Meckl.-Vorp.,
Friedeberg N/M - Strzelce Krajeńskie,
Friedland i/Meckl. - od 1935 po wykupieniu tamtejszego browaru,
Gartz a/Oder - koło Gryfina po stronie niem.,
Gollnow - Goleniów (dawny browar Hirscha),
Greifenberg - Gryfice,
Greifenhagen - Gryfino (dawny browar Muellera)
Greifswald - obecnie Meckl.-Vorp.,
Kolberg - Kołobrzeg
Misdroy - Międzyzdroje,
Naugard - Nowogard (prawdopodobnie dawny browar Schwichtenberga, który w 1920 zaprzestał warzenia),
Podejuch - obecnie Szczecin-Podjuchy,
Poelitz - Police (dawny browar Gellendiena),
Soldin N/M - Myślibórz,
Strasburg - obecnie Niemcy
Swinemuende - Świnoujście (dawny browar Alfreda Hentschla),
Treptow a/Rega - Trzebiatów,
Ueckermunede - obecnie Meckl.-Vorp.,
Woldenberg - Dobiegniew,
Wolgast - Niemcy (pol. Wołogoszcz),
Wollin - Wolin (dawny Browar Mieszczeński)
Zinnowitz Ostseebad - na wyspie Uznam, Niemcy.
Poza tym np. w Kamieniu Pom. działała rozlewnia (do 1989), w której rozlewano Elysium - z relacji ostatniej kamieńskiej autochtonki.

brzeczka
21-07-2005, 21:11
Najbardziej zagęszczoną browarami dzielnicą od połowy XIX w był Grünhof – Zielony Dwór, obecnie część dzielnicy Szczecin-Niebuszewo. Nazwę swą dzielnica przyjęła od znajdującego się na tym terenie od 1591 r. majątku rodziny Wolff, który w 1817 r. został nazwany Grünhof. Z czasem teren młyna rozparcelowano. W 1838 r. jeden z właścicieli młyna w jego pomieszczeniach otworzył kawiarnię Elysium i Ogród Letni, od którego nazwę wziął browar Elysium. W niedługim czasie knajpa zyskała "sławę", ówcześni stateczni mieszkańcy nazywali ją "najbardzie bezwstydnym miejscem na całym przedmieściu". W latach 40-tych XIX w. lokal wraz z ogrodem nabył kupiec Gustav Weidmann, syn założyciela browaru na Pomorzanach (później Bohrisch), następnie właściciel tegoż browaru. Kupiec Weidmann szynkował piwami swojego browaru, rozkręcił też interes tworząc bardzo popularny Teatr Letni, w którym odbywały się cały czas koncerty, przestawienia, koncerty szczecińskich orkiestr wojskowych, a latem właściciel werbował aktorów Teatru Miejskiego, którzy mieli przerwę w sezonie. W 1860 r. Weidmann zbudował piękną salę widowiskową ze sceną zwaną Tivoli (później nazwa znajdującego się za płotem Elysium browaru Otto Fleischera). W 1867 r. lokal zakończył działalność, w budynku zorganizowano dom noclegowy dla ubogich.
Dopiero powstały w 1817 r. browar Elysium ponownie "postawił na nogi" lokal, od którego wziął swoją nazwę.
Na Elysiumstrasse wszystko było Elysium: browar, restauracja, kręgielnia, ogródek letni, a nawet w okresie II w. św. obóz dla robotników przymusowych zwany Lager Elysium.

Piwowar
27-06-2006, 22:30
Drugie dziesięciolecie browaru Elysium od roku 1881 do 1891

Jak się okazało było to posunięcie bardzo rozsądne. Uzyskane w ten sposób 450 000 Marek wykorzystano do spłacenia długów. Ponieważ wzrastała też powoli sprzedaż piwa, spółka było w stanie w roku gospodarczym 1882/83 po raz pierwszy wypłacić akcjonariuszom 2% dywidendy, a w kolejnych latach 4%, 5%, i 6%. Sprzedaż piwa wzrosła z 17 000 hl w roku 1880/81 do 27 000 hl w roku 1886/87. Dzięki swoim osiągnięciom mistrz piwowarski Emil Thiemann w 1886 roku obrany został zastępcą dyrektora spółki.
Ogólną sytuację piwowarstwa w Szczecinie oraz sytuację własnego browaru na rok 1886 nakreśliła spółka akcyjna Brauerei Elysium w rocznym sprawozdaniu następującymi słowami: „Ogółem biorąc, rok 1886 był korzystny dla piwowarstwa; plony 1885 roku były zarówno ilościowo, jak i jakościowo zadowalające, dzięki czemu ceny jęczmienia i chmielu były niskie. Nie było też kłopotu ze zdobyciem większych ilości taniego lodu. Produkcja piwa w Szczecinie w roku gospodarczym 1885/86 wzrosła tylko nieznacznie, co przypisuje się długo trwającej zimie, mającej negatywny wpływ na sprzedaż piwa w pierwszym semestrze nowego roku. Cena piwa, która z powodu niskich cen surowców w 1885 roku spadła, a w 1886 roku obniżyła się jeszcze bardziej, osiągnęła naszym zdaniem najniższy dopuszczalny poziom. Aktualne ceny piwa, ledwie pokrywające koszty produkcji są, o ile wzrosną ceny surowców (jęczmień i chmiel) zbyt niskie aby pokryć nasze wydatki, zważywszy że podwyżka cen w naszym rzemiośle jak wszyscy wiedzą jest praktycznie niemożliwa. W przypadku nieurodzaju nie ominą naszej branży ciężkie kryzysy. W zeszłym roku zatrudnialiśmy przeciętnie 42 piwowarów, woźniców, bednarzy i robotników; Latem były problemy z zatrudnieniem dobrych bednarzy, którzy wyjeżdżają w tym okresie do Szwecji, gdzie otrzymują za swą pracę wyższe wynagrodzenie. Co się tyczy wyposażenia technicznego naszego browaru, nie inwestowaliśmy większych sum w nowe maszyny, słyszeliśmy jednak o nowych technikach chłodzenia piwnic; na szczególną uwagę zasługuje tutaj nowy płyn chłodzący, który wymyślił w Genewie profesor Pictet. Umożliwia on prostszą konstrukcję maszyn, które jednocześnie są wydajniejsze, dzięki czemu można się spodziewać, że będą też tańsze i tym samym znajdą się prędzej czy później w piwnicy każdego większego browaru.”
Z powyższego sprawozdania można się domyślić, że browar Elysium w tym okresie nie posiadał jeszcze maszyny chłodzącej, a jego piwnice były chłodzone lodem naturalnym.
W kolejnych latach w browarze nastąpiły poważne zmiany personalne. Długoletni dyrektor Max Heintz wstąpił w 1888 roku jako wspólnik do zarządu browaru Victoria w Szczecinie, natomiast w 1890 roku ze swego stanowiska zrezygnował dyrektor i mistrz piwowarski Emil Thiemann, który objął dyrekcję spółki akcyjnej Badische Brauerei w Mannheim. Po jego odejściu rada nadzorcza ustaliła, że od 2 czerwca 1890 roku dyrekcję obejmie tylko jedna osoba. Osobą tą był dotychczasowy dyrektor, kupiec Carl Diederichs junior. Jego zastępcą został kupiec Ludwig Segebarth. Po odejściu mistrza piwowarskiego zyski browaru ponownie zaczęły spadać. I tak w roku gospodarczym 1889/90 akcjonariusze otrzymali tylko 1% dywidendy, w rok później 3%.
c.d.n.

Autor:
Andrzej Urbanek
Ingolstädter Str. 197
90461 Nürnberg
BRD
piwowar@browar.biz

na podstawie Artykułów z „Allgemeine Brauer und Hopfen Zeitung“

brzeczka
28-06-2006, 18:13
Wracając jeszcze do przedstawicielstw browaru, to poza wymienionymi wyżej na Pomorzu browar posiadał jeszcze przedstawicielstwa w:
Cammin in Pom. - Kamień Pomorski, wł. J. Riemer
Eggesin - niedaleko Ueckermuende
Misdroy - Międzyzdroje
Zinnowitz Seebad - na zachód od Świnoujścia.
Spisane na podstawie "Amtliches Fernsprechbuch fuer den Reichspostdirektionbezirk Stettin 1941", czyli książki telefonicznej okręgu szczecińskiego.

Marcin_G
24-08-2010, 19:56
Tak więc nazwa sklepu przy ul. Monte Cassino 4 nie jest przypadkowa i jednak ma związek z piwowarstwem. A ja już zachodziłem w głowę, skąd im się to wzięło.. Dobrze jest poczytać o losach browarnictwa w Szczecinie. Ciekawe informacje, nie powiem..

pivaria
27-02-2013, 17:40
Tak więc nazwa sklepu przy ul. Monte Cassino 4 nie jest przypadkowa i jednak ma związek z piwowarstwem. A ja już zachodziłem w głowę, skąd im się to wzięło.. Dobrze jest poczytać o losach browarnictwa w Szczecinie. Ciekawe informacje, nie powiem..

Tak oni, jak i wszyscy inni, zainspirowani są "Odą do radości":stout: